Porodična terapija je model rada sa porodicama, partnerima i pojedincima iz sistemske perspektive, što znači da se porodica posmatra kao celina koju čine njeni članovi. Članovi jedne porodice međusobno utiču jedni na druge, tako da promena kod jednog člana izaziva promenu i kod svih ostalih članova tog porodičnog sistema.

Razvoj sistemske porodične terapije

Sistemska porodična terapija beleži uspon svog razvoja od 50-tih godina 20.veka i sve do danas nastavlja da integriše različite pristupe u rad sa porodicama, kao i druge modalitete psihoterapija.

Savremena sistemska porodična terapija je pouzdan i sveobuhvatan izvor znanja o porodičnim odnosima i o načinima pozitivne promene tih odnosa.

Škole koje su oblikovale porodičnu psihoterapiju uključuju:

  • Psihoanalizu
  • Transgeneracijsku školu
  • Stratešku i strukturalnu školu
  • Modernije pravce: narativnu terapiju, kratke terapije usmerene na rešenja, teoriju afektivnog vezivanja i mnoge druge

Uloga porodičnog psihoterapeuta

Porodični psihoterapeut koristi znanja i iskustva svih ovih oblasti da za svaki porodični sistem formira jedinstven pristup, uvek uzimajući u obzir:

  • Kontekst u kome pojedinac ili porodica živi
  • Kulturu, naciju i religiju
  • Sve bitne i relevantne činjenice za taj porodični sistem

Važne informacije terapeut sakuplja iz:

  • „Porodičnog stabla“
  • Životnog ciklusa u kome se porodica nalazi
  • Načina komunikacije (verbalne i neverbalne)
  • Porodičnih pravila i uloga koje svaki član ima
  • Uverenja i stavova koje porodica iznosi pred terapeutom

Kome je porodična psihoterapija namenjena

  • Porodicama u razvojnim krizama ( ulazak u brak, rođenje deteta, odlazak deteta od roditelja… ) ili nerazvojim (bolest člana porodice, gubitak člana porodice, porodično nasilje…)
  • Parovima u bračnim i partnerskim krizama
  • Roditeljima
  • Parovima koji se bore sa sterilitetom
  • Porodicama koje prolaze kroz razvod ili separaciju
  • Emocionalnim problemima dece i adolescenata, poremećajima ponašanja i ishrane
  • Porodicama koje se bore sa bolestima zavisnosti jednog ili više članova porodice
  • Pojedincima radi ličnog rasta i razvoja

Cilj sistemske porodične terapije

Cilj je da se uvedu promene u porodičnom funkcionisanju, odnosima i interakcijama porodice. Terapija:

  • Razvija fleksibilnost porodičnog sistema
  • Omogućuje porodici da se razvija i napreduje kroz vreme

Kako iz ugla porodične sistemske psihoterapije posmatramo simptom

Kao što je gore navedno za porodičnog psihoterapeuta, porodica je celina i samim tim ne posmatra ni jednog člana izolovano iz sistema. Porodice se često obrate za pomoć kada se nađu u kriznom periodu i kada jedan od članova porodice pokazuje neke određene simptome neprilagođenosti na novonastalu situaciju. Taj član se okarakteriše kao „identifikovani pacijent“ jer on nosi simptom porodice, ali to ne znači da je problem samo njegov.

Često se simptom koji se u krizi razvije prepozna kao ometajući faktor za napredak porodice, nešto što će porodicu urušiti. Drugačiji ugao gledanja koji može da podstakne porodicu da se odglavi iz krize jeste, da se porodica ne raspada već se samo transformiše, nareduje ide u sledeću fazu svog normlanog životnog ciklusa.

Intervencije porodičnog psihoterapeuta

  • Vraća simptom pojedinca u porodične relacije
  • Zajedno sa porodicom istražuje kako je svaki član uticao na eskalaciju simptoma
  • Cilj je udružiti porodicu oko simptoma, tako da zajedničkim snagama i resursima prevaziđu krizu

Kada svaki član preuzme svoj deo odgovornosti i deluje u skladu s tim, rezultat je ponovo uspostavljena porodična homeostaza, ali u sigurnom porodičnom kontekstu.